Rocznica, która zmieniła świat
27 lipca 1866 roku zakończono układanie pierwszego trwałego kabla telegraficznego łączącego Europę z Ameryką Północną. To wydarzenie, które skróciło czas transmisji wiadomości z dwóch tygodni do kilku minut, uznaje się za kamień milowy w historii globalnej komunikacji. Choć od tego momentu minęło 160 lat, współczesny internet wciąż opiera się na tej samej koncepcji – przesyłaniu danych za pomocą kabli ułożonych na dnie oceanu.
Pionierzy podmorskiej łączności
Za sukcesem projektu stał amerykański przedsiębiorca Cyrus West Field, który przez ponad dekadę przekonywał inwestorów i polityków do realizacji tego ambitnego przedsięwzięcia. Kluczową rolę odegrał również szkocki fizyk William Thomson (późniejszy lord Kelvin), który opracował czuły galwanometr lustrzany umożliwiający odczyt słabych sygnałów z drugiego brzegu Atlantyku. Thomson został pierwszym naukowcem uhonorowanym tytułem szlacheckim za osiągnięcia w telekomunikacji. Do położenia kabla wykorzystano legendarny statek SS Great Eastern, zaprojektowany przez Isambarda Kingdoma Brunela – największą jednostkę pływającą swoich czasów, zdolną pomieścić ponad 4 tysiące kilometrów kabla.
Koszty i skala przedsięwzięcia
Budowa kabla pochłonęła około 1-2 milionów ówczesnych funtów, co po uwzględnieniu inflacji i udziału w gospodarce odpowiada kilku miliardom funtów dzisiaj (kilkanaście–ponad 20 miliardów złotych). Był to wydatek porównywalny z budową największych linii kolejowych tamtej epoki.
Dziedzictwo: 99% ruchu danych wciąż płynie kablami
Wbrew powszechnemu wyobrażeniu o „chmurze” i bezprzewodowości, ponad 99% międzynarodowego ruchu internetowego jest przesyłane podmorskimi kablami światłowodowymi. Satelity odpowiadają jedynie za niewielki ułamek transmisji między kontynentami. Obecnie na świecie funkcjonuje ponad 600 aktywnych i planowanych systemów kabli podmorskich o łącznej długości przekraczającej 1,7 miliona kilometrów – to dystans odpowiadający niemal 42 okrążeniom Ziemi wzdłuż równika.
Zaskakująco cienkie, ale niezniszczalne?
Typowy kabel na środku oceanu ma średnicę zaledwie kilku centymetrów – jest mniej więcej tak gruby jak ogrodowy wąż. W jego wnętrzu znajdują się włókna szklane o średnicy porównywalnej z ludzkim włosem. Dopiero w pobliżu wybrzeży kabel zyskuje stalowe opancerzenie chroniące przed kotwicami i sieciami rybackimi. Mimo to awarie zdarzają się często – odnotowuje się ponad 200 uszkodzeń rocznie (średnio trzy tygodniowo), z czego 80–86% wynika z działań człowieka, takich jak przeciągnięcie kotwicy czy połowy rybackie. Naprawa jednego kabla może kosztować od kilku do kilkunastu milionów dolarów, a na świecie działa tylko około 60 specjalistycznych statków kablowych zdolnych do pracy na głębokości nawet 8 kilometrów.
Od telegrafu do światłowodów
Pierwszy kabel transatlantycki z 1866 roku przesyłał około 8 słów na minutę. Dziś pojedyncza para włókien światłowodowych może przesyłać dane z przepływnością dziesiątek terabitów na sekundę – to wzrost o miliardy razy. Co ciekawe, jedno słowo wysłane przez Atlantyk w XIX wieku kosztowało równowartość kilkunastu–kilkudziesięciu dzisiejszych dolarów, a z usługi korzystali głównie rządy i banki. Obecnie giganci technologiczni, tacy jak Google, Meta, Microsoft i Amazon, należą do największych inwestorów w podmorskie światłowody. Każda międzynarodowa płatność kartą, przelew SWIFT czy transakcja giełdowa między Europą a USA opiera się na tej infrastrukturze – bez kabli podmorskich światowa gospodarka by się zatrzymała.
Źródło: Instytut Łączności – Państwowy Instytut Badawczy, na podstawie raportu INTERNATIONAL ADVISORY BODY ON SUBMARINE CABLE RESILIENCE (2026).
Źródło: Instytut łączności
Fot. gov.pl
