Dezinformacja jako zagrożenie systemowe
Z najnowszej edycji raportu „Dezinformacja oczami Polaków” wynika, że aż 77% respondentów miało styczność z fałszywymi informacjami, a 79% uważa, że skala tego zjawiska w internecie wzrosła w ostatnich pięciu latach. Co istotne, 75% Polaków postrzega dezinformację jako poważny problem, a 47% ocenia, że operacje wpływu stanowią zagrożenie dla bezpieczeństwa kraju porównywalne z klasycznym atakiem zbrojnym. Badanie, przeprowadzone w maju 2026 roku przez firmę NielsenIQ na zlecenie Fundacji Digital Poland, pokazuje, że dezinformacja nie jest już tylko kwestią pojedynczych fake newsów, ale narzędziem wpływu wymierzonym w fundamenty państwa.
Najbardziej zagrożone obszary
Polacy wskazują, że najbardziej narażone na dezinformację są bezpieczeństwo narodowe (39%), spójność społeczna (37%) oraz procesy demokratyczne (31%). Raport ujawnia także, że 91% badanych potwierdziło znajomość co najmniej jednej z 30 analizowanych fałszywych narracji, a średnia popularność pojedynczego fake newsa wynosi 34%. Szczególnie niepokojące są dane dotyczące energetyki – tam średnia popularność dezinformacji sięga 39%, a 78% respondentów zetknęło się z przynajmniej jedną fałszywą informacją z tego obszaru. Wśród najczęściej powielanych mitów znalazły się przekonania, że samochody elektryczne zapalają się częściej niż spalinowe (54%), GMO trwale uszkadza DNA (52%) oraz że rezygnacja z gotówki ma na celu pełną inwigilację (48%).
Źródła i motywy dezinformacji
Za główne źródła fałszywych treści Polacy uznają krajowych polityków i partie polityczne (45%), zautomatyzowane boty i trolle AI (43%) oraz twórców internetowych i influencerów (35%). Motywy tworzenia dezinformacji to przede wszystkim celowe skłócanie społeczeństwa (46%), wpływanie na politykę i wybory (44%) oraz osiąganie korzyści finansowych (36%). Social media pozostają głównym kanałem dystrybucji fake newsów – wskazuje je 66% osób, które zetknęły się z dezinformacją, co oznacza wzrost o 11 punktów procentowych w porównaniu z 2024 rokiem. Jednocześnie spada rola telewizji (z 53% do 37%).
AI i deepfake – nowe wyzwania
Sztuczna inteligencja staje się coraz większym zagrożeniem. Co piąty badany zetknął się z treściami wygenerowanymi przez AI, a 45% deklaruje kontakt z deepfake. Aż 34% nie wie, czy miało z nim styczność, co wskazuje na niską świadomość w rozpoznawaniu syntetycznych treści. Eksperci podkreślają, że algorytmy rekomendacyjne platform społecznościowych preferują treści szokujące, co sprzyja rozprzestrzenianiu dezinformacji.
Społeczny paradoks: walka z dezinformacją a wolność słowa
Raport ujawnia silny paradoks: 64% Polaków oczekuje działań od platform cyfrowych, a 57% popiera rządowe ograniczenia fałszywych informacji. Jednocześnie 45% obawia się, że platformy usuwają zbyt dużo treści, a 40% broni wolności słowa nawet kosztem publikacji fake newsów. Dr Michał Boni, prezes Fundacji Digital Poland, komentuje: „Polacy uważają, że fałszywe treści należy blokować, ale ze szczególnym wskazaniem roli platform, a mniejszymi możliwościami dla rządu. To pozytywny kierunek rozwoju opinii publicznej.”
Oczekiwane działania
Polacy opowiadają się za konkretnymi rozwiązaniami: 73% popiera szybkie usuwanie fake newsów, 72% – zakaz płatnej promocji oszustw, a 70% – graficzne oznaczanie treści dezinformacyjnych. Od państwa oczekują przede wszystkim edukacji medialnej w szkołach (69%) oraz wysokich kar finansowych dla platform (67%). Wobec mediów postulują weryfikację faktów przed publikacją (47%) i rezygnację z clickbaitów (36%). Fact-checking pozostaje słabo rozpoznawalny – tylko 24% Polaków słyszało o takich organizacjach, a najczęściej wymieniany jest Demagog (39%).
Raport „Dezinformacja oczami Polaków. Edycja 2026” został opublikowany przez Fundację Digital Poland w ramach koalicji „Razem przeciw dezinformacji” i jest dostępny bezpłatnie na stronach fundacji. Partnerami głównymi są Fundacja PZU i T-Mobile Polska.
Źródło: ngo.pl
Fot. publicystyka.ngo.pl
