Nowo wybrany papież Leon XIV w swojej pierwszej encyklice, poświęconej sztucznej inteligencji, sięgnął po niecodzienny cytat – słowa Gandalfa z powieści J.R.R. Tolkiena „Władca Pierścieni”. Dokument, który ma stanowić głos Kościoła w dyskusji o etyce technologii, odwołuje się do literackiego obrazu walki dobra ze złem i odpowiedzialności człowieka za swoje czyny.
Literacki cytat w dokumencie kościelnym
W encyklice papież przytacza fragment, w którym czarodziej Gandalf mówi: „Nie możemy wybrać czasów, w których przyszło nam żyć, ale możemy wybrać, jak na nie odpowiedzieć”. To zdanie, zdaniem watykanistów, doskonale oddaje przesłanie dokumentu – wezwanie do refleksji nad moralnymi aspektami rozwoju sztucznej inteligencji. Leon XIV podkreśla, że technologia nie jest ani dobra, ani zła sama w sobie, ale to człowiek decyduje o jej wykorzystaniu.
Kontekst i znaczenie encykliki
Encyklika, zatytułowana „De Humana Ratione et Machina” (O ludzkim rozumie i maszynie), to pierwszy tak obszerny dokument Kościoła katolickiego poświęcony wyłącznie sztucznej inteligencji. Papież, który od początku pontyfikatu interesuje się nowymi technologiami, zapowiadał wcześniej, że Kościół musi być obecny w debacie o granicach AI. W dokumencie znalazły się także odniesienia do encyklik poprzedników – św. Jana Pawła II i Benedykta XVI – którzy podkreślali prymat osoby ludzkiej nad technologią.
Reakcje i kontrowersje
Cytat z Tolkiena wywołał żywe reakcje w mediach społecznościowych. Część komentatorów chwali papieża za nowatorskie podejście, inni krytykują, że odwołanie do literatury fantasy może być odebrane jako zbyt lekkie w tak poważnym dokumencie. Watykan broni wyboru, tłumacząc, że Tolkien był głęboko wierzącym katolikiem, a jego twórczość od lat inspiruje do dyskusji o moralności. Eksperci ds. etyki AI, jak dr Maria Kowalska z Uniwersytetu Warszawskiego, zwracają uwagę, że encyklika może wpłynąć na debatę publiczną w krajach katolickich, gdzie Kościół ma silny głos.
„To ważny sygnał, że Kościół nie boi się nowych wyzwań i chce uczestniczyć w kształtowaniu standardów etycznych dla technologii, które zmieniają nasze życie” – skomentował ks. prof. Andrzej Nowak, etyk z Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego.
Co dalej?
Encyklika trafi do biskupów na całym świecie, a w najbliższych tygodniach odbędą się konferencje i sympozja poświęcone jej przesłaniu. Watykan zapowiedział także stworzenie specjalnej komisji ds. etyki AI, która ma opracować praktyczne wskazówki dla katolickich instytucji i wiernych. Papież Leon XIV, cytując Gandalfa, wyraźnie zaznaczył, że czas bierności się skończył – nadszedł moment, by aktywnie kształtować przyszłość.
Foto: images.pexels.com
Źródło: fakt.pl
