Od sporów do współdziałania
W debacie o ochronie środowiska w Polsce i Europie często dominują polityczne przepychanki, które przesłaniają realne problemy i potrzeby lokalnych społeczności. Tymczasem rolnicy dotknięci suszą, mieszkańcy terenów zagrożonych powodziami czy górnicy niepewni przyszłości swoich miejscowości potrzebują konkretnych rozwiązań, a nie jałowych kłótni. Ashoka Fellow Natalia Węgrzyn postanowiła zmienić tę dynamikę, stawiając na dialog i współpracę.
Praktyczne inicjatywy i sieci współpracy
Natalia Węgrzyn, pracując w Purpose Climate Lab, prowadziła kampanie w Europie Środkowo-Wschodniej skierowane do społeczności lokalnych – od regionów górniczych po wsie zmagające się z ekstremalnymi zjawiskami pogodowymi. W 2021 roku współzałożyła sieć Our Common Home, która łączy organizacje z 15 krajów, w tym Polski (Polska z Natury), Brazylii, Francji, Niemiec i Hiszpanii. Sieć ta umożliwia wymianę metod i wzmacnianie lokalnych instytucji obywatelskich wdrażających praktyczne rozwiązania – od małych inicjatyw po wieloletnie projekty.
Kolejnym krokiem było utworzenie think tanku Shared Ground, który łączy badania, analizę i projektowanie rozwiązań opartych na szerokim udziale różnych stron. Zespół Natalii prowadzi warsztaty i badania, które angażują urzędników, społeczności lokalne, przedsiębiorców i polityków, przekształcając rozmowę o środowisku we wspólne planowanie. Dzięki temu osoby wcześniej pomijane w debatach klimatycznych stają się współautorami rozwiązań.
Changemaker density – gęstość osób wprowadzających zmianę
Ashoka wprowadza pojęcie „changemaker density”, czyli odsetka ludzi w społeczeństwie, którzy nie tylko dostrzegają problemy, ale podejmują konkretne działania, by je rozwiązać. W świecie polikryzysu – politycznego, klimatycznego, społecznego i technologicznego – przyszłość należy do społeczeństw, w których każdy może być changemakerem. Wysoka „gęstość changemakerów” przekłada się na odporność na kryzysy, silniejsze więzi społeczne i bardziej dynamiczną gospodarkę.
Polska ma ogromny potencjał: według raportu CBOS z 2020 roku aż 46% młodych ludzi angażowało się w działania społeczne. Działa ponad 100 tysięcy organizacji pozarządowych, a ostatnie lata przyniosły rozwój ruchów obywatelskich i innowacji społecznych. Od 2025 roku w szkołach wprowadzono przedmiot Edukacja Obywatelska, co jest efektem współpracy wielu Ashoka Fellows.
Wyzwania i perspektywy
Mimo pozytywnych przykładów, model finansowania organizacji społecznych wciąż pozostawia wiele do życzenia. Wiele inicjatyw opiera się na determinacji jednostek, a nie na systemowym wsparciu. Aby zmiana była trwała, potrzebne jest większe zaangażowanie i lepsze mechanizmy współpracy między państwem a organizacjami pozarządowymi.
Artykuł pochodzi z publikacji „Polska, która działa” wydanej w 2025 roku z okazji 30-lecia Ashoki w Polsce, prezentującej dziesięć historii o osobach, które dostrzegły problem, zbudowały zespoły i zmieniły rzeczywistość.
Źródło: ngo.pl
Fot. publicystyka.ngo.pl
