W dniu 4 sierpnia 2026 r. Rada Ministrów zatwierdziła trzy projekty ustaw przygotowane przez Ministerstwo Sprawiedliwości. Zmiany obejmują utworzenie cyfrowego Krajowego Rejestru Mediatorów, rozszerzenie Systemu Dozoru Elektronicznego (SDE) oraz modernizację procedur w Krajowym Rejestrze Sądowym (KRS). Celem reform jest digitalizacja wymiaru sprawiedliwości, odciążenie sądów i zwiększenie efektywności kar.
Cyfrowy rejestr mediatorów
Nowa ustawa o mediatorach sądowych wprowadza jednolity, prowadzony przez Ministra Sprawiedliwości rejestr mediatorów, zastępując dotychczasowe, rozproszone listy prowadzone przez sądy okręgowe. Wpis do rejestru będzie odbywał się w pełni elektronicznie. Kandydat na mediatora musi mieć ukończone 26 lat, wyższe wykształcenie, nie być karanym, znać język polski na poziomie co najmniej B2 oraz ukończyć 40-godzinne szkolenie bazowe i specjalistyczne. Przewidziano zwolnienia dla osób z praktyką, absolwentów studiów podyplomowych oraz prawników (np. adwokatów, radców prawnych). Wykluczono pełnienie funkcji mediatora przez czynnych sędziów, prokuratorów i funkcjonariuszy. Mediatorzy będą musieli odbywać 30 godzin szkoleń co 5 lat. Przy ministrze powstanie 9-osobowa Rada Mediacyjna. Ustawa wejdzie w życie 1 września 2027 r.
Więcej skazanych w dozorze elektronicznym
Nowelizacja Kodeksu karnego wykonawczego rozszerza możliwość odbywania kary w systemie dozoru elektronicznego. Obecnie z SDE mogą korzystać skazani, którym pozostało do odbycia nie więcej niż 6 miesięcy kary. Nowe przepisy podnoszą ten limit do 1,5 roku, co pozwoli objąć dozorem większą grupę osadzonych. Decyzję każdorazowo podejmuje sąd penitencjarny, biorąc pod uwagę m.in. stałe miejsce pobytu i zgodę domowników. Nowelizacja wprowadza też obligatoryjny dozór GPS dla sprawców przestępstw seksualnych, członków grup przestępczych i recydywistów. Przepisy wejdą w życie po 6 miesiącach od ogłoszenia.
Usprawnienia w KRS
Trzecia ustawa dotyczy Krajowego Rejestru Sądowego. Sądy rejestrowe będą mogły odstąpić od grzywien za brak sprawozdań finansowych, jeśli egzekucja jest bezskuteczna. Wprowadzono też instytucję wzmianki o niewykonaniu obowiązku – po roku bez sprawozdań firma może zostać wykreślona z rejestru bez likwidacji. Nowe przepisy umożliwią sądom dostęp do baz danych (np. ksiąg wieczystych, rejestru zastawów) w celu weryfikacji majątku spółek. Przy rejestracji firmy konieczne będzie okazanie dokumentu potwierdzającego prawo do lokalu. Wzmocniono też ochronę danych osobowych – pisma procesowe będą składane w wersji zanonimizowanej. Większość przepisów wejdzie w życie 1 października 2027 r., a część techniczna – w 2028 r.
Źródło: Ministerstwo Sprawiedliwości
Fot. gov.pl
