Reforma wymiaru sprawiedliwości – co się zmieni?
Rada Ministrów 21 lipca 2026 roku zatwierdziła dwa projekty ustaw przygotowane przez Ministerstwo Sprawiedliwości. Ich celem jest przyspieszenie postępowań sądowych oraz likwidacja barier w dostępie do sądów. Nowe regulacje dotyczą m.in. możliwości dalszego orzekania przez sędziów po ukończeniu 65. roku życia oraz zapewnienia bezpłatnej pomocy tłumacza języka migowego osobom niesłyszącym.
Więcej doświadczonych sędziów w sądach
Obecnie sędzia, który ukończył 65 lat i chce kontynuować orzekanie, musi uzyskać zgodę Krajowej Rady Sądownictwa. Po zmianach wystarczy złożenie oświadczenia o chęci dalszej pracy oraz zaświadczenia lekarskiego potwierdzającego zdolność do pełnienia obowiązków. Dodatkowo sędziowie w stanie spoczynku do 69. roku życia będą mogli wrócić do orzekania. Takie rozwiązanie ma pozwolić sądom na dłuższe korzystanie z wiedzy i doświadczenia starszych sędziów, co – jak podkreśla Ministerstwo Sprawiedliwości – przełoży się na szybsze rozpatrywanie spraw i skrócenie kolejek do wyroku.
Projekt przewiduje także możliwość zmniejszenia liczby przydzielanych spraw sędziemu o 25, 50 lub 75 procent. To ułatwienie dla tych, którzy chcą pozostać aktywni zawodowo, ale preferują mniejsze obciążenie pracą ze względu na stan zdrowia lub inne potrzeby. Zmianie ulegną również zasady delegacji sędziów – delegacje pozaorzecznicze (np. do Ministerstwa Sprawiedliwości) będą mogły trwać maksymalnie 4 lata i muszą być uzasadnione rzeczywistą potrzebą oraz wpływem na funkcjonowanie macierzystego sądu.
Bezpłatny tłumacz dla niesłyszących i elektroniczne listy biegłych
Drugi projekt ustawy koncentruje się na dostępności wymiaru sprawiedliwości. Osoby niesłyszące zyskają prawo do bezpłatnej pomocy profesjonalnego tłumacza języka migowego podczas postępowań sądowych. Koszt pokryje państwo, co ma zapewnić równe szanse niezależnie od sytuacji materialnej uczestnika. Dzięki temu bariery komunikacyjne nie będą już przeszkodą w dochodzeniu swoich praw.
Projekt wprowadza także elektroniczne listy biegłych sądowych – specjalistów z różnych dziedzin, którzy pomagają sądom w rozstrzyganiu kwestii wymagających fachowej wiedzy. Listy będą dostępne w systemie teleinformatycznym prowadzonym przez Ministra Sprawiedliwości, co ułatwi wyszukiwanie i wyznaczanie biegłych do konkretnych spraw.
Cyberbezpieczeństwo sądów
Nowe przepisy mają również wzmocnić cyberbezpieczeństwo sądów poprzez wprowadzenie jednolitych standardów bezpieczeństwa i rozwoju systemów informatycznych. To element szerszego programu cyfrowej modernizacji wymiaru sprawiedliwości, który ma usprawnić prowadzenie postępowań, ograniczyć błędy wynikające z ręcznego przetwarzania danych oraz poprawić dostęp do informacji.
Większość nowych regulacji wejdzie w życie pierwszego dnia miesiąca następującego po 21 dniach od ogłoszenia w Dzienniku Ustaw, z wyjątkiem przepisów dotyczących cyberbezpieczeństwa, które zaczną obowiązywać po 14 dniach od ogłoszenia.
Źródło: Ministerstwo Sprawiedliwości
Fot. gov.pl
