Grupa polskich artystów, pisarzy i intelektualistów wystosowała list otwarty do minister kultury, Hanny Cienkowskiej, w którym wyraża stanowczy sprzeciw wobec jakiejkolwiek współpracy kulturalnej z Izraelem. Sygnatariusze dokumentu argumentują, że obecna polityka tego państwa budzi „skojarzenia z polityką najgorszych ludobójczych reżimów znanych z historii”.
Główne zarzuty i kontekst polityczny
W liście, którego treść została opublikowana we wtorek, autorzy podkreślają, że „każda forma współpracy okrywa polską kulturę hańbą”. Odnoszą się tym samym do trwającego od miesięcy konfliktu w Strefie Gazy oraz kontrowersyjnych działań izraelskiego rządu, które – ich zdaniem – naruszają podstawowe normy prawa międzynarodowego.
Sygnatariusze listu zwracają uwagę na fakt, że izraelska ofensywa wojskowa doprowadziła do śmierci tysięcy cywilów, w tym kobiet i dzieci, oraz do katastrofy humanitarnej na niespotykaną dotąd skalę. Przypominają również o ciągłych naruszeniach rezolucji ONZ oraz o okupacji terytoriów palestyńskich, która trwa nieprzerwanie od 1967 roku.
„Polska kultura, która przez wieki była symbolem oporu wobec niesprawiedliwości, nie może dziś milczeć ani legitymizować działań, które przypominają najciemniejsze karty historii ludzkości” – czytamy w liście.
Reakcje środowiska i możliwe skutki
List otwarty wywołał już pierwsze reakcje w środowisku twórczym. Część artystów popiera apel, uznając go za wyraz moralnej odpowiedzialności inteligencji. Inni krytykują go za zbyt daleko idące uproszczenia i porównania, które mogą podsycać napięcia na tle narodowościowym.
Eksperci ds. kultury zwracają uwagę, że podobne apele pojawiały się już w przeszłości, np. w związku z bojkotem artystycznym wobec reżimu apartheidu w RPA czy wobec Białorusi po represjach politycznych. Wskazują, że skuteczność takich działań jest ograniczona, ale mają one duże znaczenie symboliczne.
Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego na razie nie wydało oficjalnego stanowiska w tej sprawie. Nie wiadomo, czy apel wpłynie na planowane wymiany kulturalne z Izraelem, w tym na wystawy, festiwale czy rezydencje artystyczne.
Szerszy kontekst międzynarodowy
Sprawa wpisuje się w szerszą debatę na temat roli kultury w konfliktach politycznych. Coraz częściej artyści na całym świecie podejmują decyzje o bojkocie instytucji lub państw, które ich zdaniem łamią prawa człowieka. W tym samym tygodniu podobne stanowisko ogłosiło kilku znanych reżyserów i pisarzy z Wielkiej Brytanii i Francji.
Polska, jako kraj o bogatej tradycji solidarności z uciśnionymi, staje przed dylematem: jak pogodzić promocję własnej kultury z odpowiedzialnością etyczną? List do minister Cienkowskiej jest kolejnym głosem w tej trudnej dyskusji.
Foto: images.pexels.com
Źródło: wyborcza.pl
