Europa szuka własnej drogi obronności. Szczyty UE na Cyprze mają przynieść przełom

W ostatnich dniach ujawniono scenariusze możliwych sankcji, jakie Stany Zjednoczone mogłyby zastosować wobec państw członkowskich NATO, które nie wywiązują się z zobowiązań finansowych. Informacje te, pochodzące z przecieków dyplomatycznych, wywołały poruszenie w europejskich stolicach i przyspieszyły prace nad alternatywnymi mechanizmami obronnymi w ramach Unii Europejskiej.

Nowe plany bezpieczeństwa na szczycie na Cyprze

Podczas szczytu Unii Europejskiej na Cyprze przywódcy państw członkowskich dyskutują nad konkretnymi rozwiązaniami, które miałyby zapewnić Europie zdolność do samodzielnej obrony. Głównym celem rozmów jest stworzenie solidarnego systemu wsparcia militarnego, który mógłby zadziałać w przypadku agresji zewnętrznej, bez konieczności polegania wyłącznie na gwarancjach NATO. Jak podkreślają eksperci, inicjatywa ta nie ma na celu zastąpienia Sojuszu Północnoatlantyckiego, ale uzupełnienie go w sytuacji, gdy wiarygodność amerykańskiego parasola ochronnego jest podważana przez wypowiedzi Donalda Trumpa.

Według dyplomatów, jednym z omawianych pomysłów jest utworzenie europejskiego funduszu obronnego, który finansowałby wspólne zakupy uzbrojenia i rozwój technologii wojskowych. Innym – powołanie stałego dowództwa operacyjnego UE, zdolnego do koordynowania działań w razie kryzysu. W tle tych rozmów pozostaje kwestia zwiększenia wydatków na obronność przez wszystkie państwa członkowskie, co od lat jest przedmiotem sporów w ramach NATO.

„Europa musi wreszcie wziąć odpowiedzialność za własne bezpieczeństwo. Nie możemy dłużej polegać na tym, że Amerykanie zawsze nas obronią” – powiedział jeden z unijnych urzędników, pragnący zachować anonimowość.

Kontekst geopolityczny i historyczny

Dyskusje o europejskiej autonomii obronnej nie są nowe. Już w 1999 roku Unia Europejska przyjęła Europejską Strategię Bezpieczeństwa, a w 2017 roku uruchomiono stałą współpracę strukturalną w dziedzinie obronności (PESCO). Jednak dopiero agresja Rosji na Ukrainę w 2022 roku i późniejsze napięcia transatlantyckie sprawiły, że temat ten stał się priorytetem. Według danych SIPRI, w 2025 roku wydatki obronne państw UE wzrosły średnio o 15% w porównaniu z rokiem poprzednim, co świadczy o rosnącej determinacji do budowania własnych zdolności.

Eksperci zwracają uwagę, że bez amerykańskiego wsparcia logistycznego i wywiadowczego Europa może mieć trudności z prowadzeniem długotrwałych operacji. Dlatego też proponowane rozwiązania zakładają ścisłą współpracę z NATO, ale na nowych zasadach – bardziej partnerskich i przewidywalnych. Kluczowe będzie także przekonanie krajów takich jak Polska czy kraje bałtyckie, które tradycyjnie opierają swoje bezpieczeństwo na obecności wojsk USA.

Reakcje na Cyprze i dalsze kroki

W trakcie szczytu na Cyprze głos zabrał również premier Donald Tusk, który wezwał do „odważnych decyzji” w sprawie europejskiej obronności. Podkreślił, że Polska, jako jeden z największych płatników w UE i kraj graniczący z Ukrainą, ma szczególny interes w budowaniu silnych struktur obronnych. Z kolei przedstawiciele państw południowej Europy, takich jak Włochy i Hiszpania, zwracają uwagę na potrzebę uwzględnienia zagrożeń płynących z Afryki Północnej i Bliskiego Wschodu.

Oczekuje się, że po zakończeniu obrad na Cyprze zostanie opublikowany dokument podsumowujący, który posłuży jako podstawa do dalszych prac na poziomie Rady Europejskiej. W międzyczasie trwają także nieformalne konsultacje z przedstawicielami administracji USA, mających na celu złagodzenie napięć i wypracowanie kompromisu w sprawie przyszłości NATO.

Foto: images.pexels.com

Źródło: wyborcza.pl