Po czternastu miesiącach intensywnych prac, 30 czerwca 2026 roku swoją działalność zakończyła Komisja do spraw wyjaśnienia mechanizmów represji wobec organizacji społeczeństwa obywatelskiego oraz działaczy społecznych w latach 2015-2023. Organ ten, działający jako ciało pomocnicze Prezesa Rady Ministrów, przekazał na jego ręce obszerny raport końcowy liczący ponad 1600 stron.
Raport powstał w wyniku setek godzin analiz danych i dokumentów źródłowych, w tym materiałów z Komendy Głównej Policji. Kluczowe znaczenie miały spotkania z przedstawicielami organizacji społecznych oraz aktywistami, którzy podzielili się swoimi doświadczeniami związanymi z represjami, nadużyciami i naruszeniami praw obywatelskich. To ich zaangażowanie i współpraca umożliwiły udokumentowanie opisanych mechanizmów.
Dokument stanowi syntezę trzech wcześniejszych raportów cząstkowych, które szczegółowo omawiały: represje ze strony mediów publicznych, strategiczne pozwy typu SLAPP (mające na celu zwalczanie partycypacji obywatelskiej), a także represje wobec zgromadzeń oraz analizę działań policyjnych. Jak podkreślono, doświadczenia te pokazują, jak łatwo mogą ulec osłabieniu gwarancje praw i wolności obywatelskich, gdy brakuje skutecznych mechanizmów kontroli i niezależnych instytucji.
Kluczową część raportu stanowi ponad 70 stron rekomendacji, zgrupowanych w sześć obszarów: media publiczne, zwalczanie powództw SLAPP, wolność zgromadzeń, nadzór nad służbami specjalnymi, reforma wymiaru sprawiedliwości oraz pozostałe wątki. Rekomendacje zostały przesłane do właściwych resortów, które przedstawiły swoje stanowiska – te zostały włączone do raportu końcowego.
W drugiej połowie czerwca 2026 roku odbyło się spotkanie członków Komisji z przedstawicielami kluczowych instytucji, w tym Ministrem Sprawiedliwości, Ministrem-Koordynatorem ds. Służb Specjalnych oraz reprezentantami MSWiA, Kancelarii Premiera i Komendy Głównej Policji. Omówiono wybrane rekomendacje oraz odniesiono się do stanowisk ministerstw.
Raport zostanie opublikowany w najbliższym czasie, zgodnie z decyzją Prezesa Rady Ministrów. Komisja wyraża nadzieję, że wnioski przełożą się na konkretne zmiany, które skutecznie zabezpieczą społeczeństwo obywatelskie przed ewentualnymi represjami ze strony władzy publicznej.
Źródło: Ministerstwo Sprawiedliwości
Fot. gov.pl
