Mieszkanie wspomagane bez finansowania – kto zapłaci za alternatywę dla DPS?

Debata o finansowaniu mieszkań wspomaganych

W Polsce toczy się dyskusja na temat reformy pomocy społecznej, której celem jest ograniczenie roli domów pomocy społecznej (DPS) na rzecz środowiskowych form wsparcia. Jednak, jak wskazuje dr hab. Ryszard Szarfenberg z Uniwersytetu Warszawskiego, sama deklaracja „DPS jako ostateczność” nie wystarczy – potrzebne są konkretne rozwiązania finansowe i organizacyjne.

Przypadek z Kielc – spór o zasiłek

Przykładem problemów jest sytuacja 71-letniego mężczyzny z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności, który mieszka w mieszkaniu wspomaganym prowadzonym przez Caritas Diecezji Kieleckiej. Jego dochód po potrąceniach komorniczych wynosi około 806 zł, a koszt pobytu to 1020 zł miesięcznie. Gmina przyznała mu zasiłek celowy na żywność w wysokości 200 zł miesięcznie, co według mężczyzny nie pokrywa nawet kosztów obiadów (25–30 zł za porcję). Po odmowie podwyższenia świadczenia do 600 zł, gmina przyznała dodatkowe 300 zł na okres marzec–czerwiec, argumentując, że mężczyzna może sam gotować i dwukrotnie odrzucił ofertę tańszego mieszkania gminnego.

Luka w systemie – kto płaci za mieszkania wspomagane?

Caritas Diecezji Kieleckiej wystąpiła do Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z propozycją wprowadzenia przepisu, który zobowiązywałby gminy do zawierania umów z podmiotami prowadzącymi mieszkania wspomagane i określania dofinansowania dla skierowanych osób. Obecnie wiele gmin odmawia współfinansowania, powołując się na brak odpowiednich regulacji. W efekcie organizacje społeczne, takie jak Caritas, muszą pokrywać koszty z własnych środków, co prowadzi do zadłużenia mieszkańców.

Deinstytucjonalizacja – szansa czy pułapka?

Eksperci, w tym Hubert Kaszyński, przestrzegają przed „złą deinstytucjonalizacją”, która może polegać na przenoszeniu kosztów z budżetu państwa na rodziny, organizacje pozarządowe i samych zainteresowanych. Aby reforma była skuteczna, konieczne jest stworzenie spójnego systemu finansowania, który zapewni realne wsparcie – nie tylko lokal, ale także usługi opiekuńcze, asystencję, pomoc w żywieniu i koordynację opieki. Bez tego alternatywa dla DPS pozostanie fikcją, a odpowiedzialność za najsłabszych zostanie rozmyta.

„Jeżeli mieszkanie wspomagane ma być alternatywą wobec DPS, musi mieć nie tylko nazwę i wymogi, lecz także finansowanie. Musi mieć adres i płatnika” – podkreśla Ryszard Szarfenberg.

Sprawa z Kielc pokazuje, że bez jasnych zasad współpracy między gminami, organizacjami pozarządowymi i państwem, deinstytucjonalizacja może przynieść więcej problemów niż korzyści. Potrzebna jest kompleksowa nowelizacja ustawy o pomocy społecznej, która określi, kto i na jakich zasadach ponosi koszty utrzymania osób w mieszkaniach wspomaganych.

Źródło: ngo.pl

Fot. publicystyka.ngo.pl