Komisja Europejska opublikowała siódmą edycję Raportu o Praworządności
W poniedziałek 3 sierpnia 2026 roku Komisja Europejska przedstawiła coroczny przegląd stanu praworządności w państwach członkowskich. Dokument, obejmujący wszystkie kraje UE, zawiera szczegółową ocenę sytuacji w Polsce, wskazując zarówno na postępy, jak i obszary wymagające dalszych prac.
Wzrost zaufania do sądów
Jednym z kluczowych wniosków jest znacząca poprawa społecznego odbioru niezależności polskiego sądownictwa. Według danych KE, odsetek obywateli pozytywnie oceniających niezawisłość sędziów wzrósł do 42% w 2026 roku, w porównaniu z 24% w roku poprzednim. Wśród przedsiębiorców odsetek ten wynosi 44%, co stanowi skok z 24% w 2025 roku. To niemal dwukrotny wzrost w obu grupach.
Reformy ustrojowe i status sędziów
Raport docenia działania na rzecz przywrócenia standardów konstytucyjnych. Mimo weta prezydenta wobec ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa, w maju 2026 roku powołano do niej 13 sędziów wybranych w środowiskowych wyborach. W sprawie tzw. neosędziów, projekt ustawy przygotowany w Parlamencie uwzględnia wytyczne wyroku TSUE z marca 2026 roku oraz zalecenia Komisji Weneckiej, proponując proporcjonalne podejście do oceny nominacji. Zakończono również wszystkie nieuzasadnione postępowania dyscyplinarne wobec sędziów, a przygotowany projekt reformy Sądu Najwyższego zakłada podział na trzy izby i zniesienie skargi nadzwyczajnej.
Prokuratura i walka z korupcją
Ministerstwo Sprawiedliwości pracuje nad rozdzieleniem funkcji ministra i prokuratora generalnego – projekt ustawy trafił już do Stałego Komitetu Rady Ministrów. Prokuratura Krajowa przeprowadziła audyt ponad 400 postępowań z lat 2016-2023, wdrażając rekomendacje o wznowieniu spraw umorzonych z powodów politycznych. W sprawach korupcyjnych na wysokim szczeblu działa także Prokuratura Europejska, a od niedawna sprawy te trafiają do sądów okręgowych.
Wyzwania i dalsze prace
Komisja zwraca uwagę na brak postępów w regulacji lobbingu, ograniczeniu immunitetów najwyższych urzędników oraz we wdrażaniu cyfrowego systemu oświadczeń majątkowych. W zakresie cyfryzacji, projekt „Cyfrowy Sąd” kontynuuje automatyzację procedur, a reforma z stycznia 2026 roku ułatwiła dostęp do nieodpłatnej pomocy prawnej. Przyjęto też ustawę anty-SLAPP chroniącą dziennikarzy przed nadużyciami procesowymi.
Perspektywa unijna
W skali całej UE średni wskaźnik realizacji zaleceń KE spadł do 47% (z 68% w 2025 roku). W kontekście negocjacji budżetowych na lata 2028-2034, Komisja proponuje ściślejsze powiązanie praworządności z dostępem do funduszy unijnych. Brak realizacji pojedynczych zaleceń nie będzie automatycznie skutkował zamrożeniem środków, ale może wpłynąć na ocenę spełnienia warunków.
Raport potwierdza, że Polska konsekwentnie odbudowuje niezależność instytucji prawnych, mimo przeszkód ustrojowych. Ministerstwo Sprawiedliwości deklaruje, że wnioski KE będą wyznacznikiem dalszych prac legislacyjnych.
Źródło: Ministerstwo Sprawiedliwości
Fot. gov.pl
