Wolontariat w cieniu stereotypów
W najnowszym wywiadzie z cyklu „Pod lupą ngo.pl” dr hab. Anna Domaradzka, socjolożka z Uniwersytetu Warszawskiego, analizuje bariery utrudniające rozwój wolontariatu w Polsce. Ekspertka wskazuje, że kluczowym problemem jest nieprecyzyjna definicja samego pojęcia – dla jednych to jednorazowa darowizna, dla innych regularna praca na rzecz organizacji. Taka niejednoznaczność utrudnia zarówno badania, jak i skuteczną promocję zaangażowania społecznego.
Dane a rzeczywistość
Polska należy do krajów UE z najwyższym odsetkiem osób deklarujących brak zainteresowania wolontariatem. Jednak, jak podkreśla Domaradzka, oficjalne statystyki nie uwzględniają wielu nieformalnych form pomocy – np. sąsiedzkiej czy opieki nad zwierzętami w schroniskach. Raport „Kondycja organizacji pozarządowych 2024” wskazuje, że brak odpowiednio sformułowanych pytań w badaniach prowadzi do fałszywego wniosku, iż Polacy „nic nie robią”. Tymczasem w sytuacjach kryzysowych, jak wojna w Ukrainie, mobilizacja społeczna jest spektakularna, ale długoterminowe zaangażowanie formalne pozostaje jednym z najniższych w OECD.
Motywacje i bariery
Z badań międzynarodowych wynika, że kluczowym czynnikiem skłaniającym do wolontariatu jest bezpośrednie zaproszenie oraz obecność aktywnych osób w otoczeniu. Domaradzka podkreśla, że organizacje często rekrutują osoby już aktywne, pogłębiając nierówności w dostępie do wolontariatu. Ponadto wiele osób kojarzy wolontariat z obciążającymi emocjonalnie formami pomocy, co zniechęca do angażowania się. Potrzebna jest zmiana języka komunikacji – od heroizacji na rzecz normalizacji i podkreślania korzyści osobistych, takich jak rozwój kompetencji czy poprawa samopoczucia.
Inwestycja w koordynację i młodzież
Ekspertka zwraca uwagę na konieczność systemowego wsparcia koordynatorów wolontariatu – ich praca jest kluczowa, ale często niedofinansowana. Równie ważne jest skupienie się na młodych ludziach: jeśli uda się wzmocnić ich zaangażowanie już na poziomie szkoły, wolontariat może stać się naturalnym elementem stylu życia. Obecnie młodzi często nie widzą dla siebie miejsca w istniejących modelach współpracy, które nie traktują ich podmiotowo.
„Wolontariat powinien być miejscem dla wszystkich, niezależnie od kapitału kulturowego czy sytuacji życiowej” – mówi dr hab. Anna Domaradzka.
Pełny wywiad dostępny jest na portalu ngo.pl w ramach cyklu „Pod lupą ngo.pl”.
Źródło: ngo.pl
Fot. publicystyka.ngo.pl
