Polski system franczyzy, funkcjonujący bez kompleksowej regulacji prawnej, staje się źródłem poważnych patologii w obszarze stosunków pracy i zobowiązań podatkowych. Alarm w tej sprawie podniósł przedstawiciel NSZZ „Solidarność”, Alfred Bujara, prezentując w czwartek raport dotyczący fiskalnych skutków franczyzacji gospodarki.
Raport ujawnia systemowe luki
Według ekspertów związku zawodowego, obecny stan prawny pozwala na szereg nadużyć. Franczyzobiorcy, formalnie prowadzący własną działalność gospodarczą, często pozbawieni są podstawowych praw pracowniczych, takich jak urlopy, wynagrodzenie za nadgodziny czy stabilność zatrudnienia. Model ten bywa wykorzystywany do omijania przepisów Kodeksu pracy.
Podwójny problem: pracownik i fiskus
Bujara wskazał, że problem ma dwa główne wymiary. Po pierwsze, dotyka samych „pracowników-franczyzobiorców”, którzy w praktyce wykonują pracę na rzecz franczyzodawcy, ale bez związku umownego z tą firmą. Po drugie, prowadzi do istotnych strat dla budżetu państwa.
Brak uregulowania franczyzy prowadzi do szeregu wynaturzeń i nadużyć w zakresie pracowniczym i podatkowym – podkreślił Alfred Bujara podczas prezentacji raportu.
Mechanizm jest prosty: franczyzodawca przerzuca koszty i ryzyko prowadzenia działalności na partnerów, jednocześnie zachowując kontrolę nad marką i standardami usług. Franczyzobiorca, jako jednoosobowy przedsiębiorca, opłaca niższe składki ZUS i często rozlicza się na korzystniejszych zasadach podatkowych niż duża firma zatrudniająca na etat.
Konsekwencje dla gospodarki i społeczeństwa
Eksperci wskazują na daleko idące konsekwencje tego zjawiska:
- Erozja praw pracowniczych: Osoby pracujące w modelu franczyzowym nie są chronione przez zbiorowe prawo pracy.
- Nierówna konkurencja: Firmy opierające się na franczyzie mogą oferować niższe ceny, wypierając z rynku przedsiębiorstwa zatrudniające na tradycyjnych umowach o pracę.
- Ubytek dochodów publicznych: Skarb Państwa traci wpływy z tytułu wyższych składek i podatków, które byłyby płacone przy standardowym zatrudnieniu.
- Prekaryzacja pracy: Wzrost niepewności i niestabilności zatrudnienia dla szerokiej grupy wykonawców.
Prezentacja raportu „Solidarności” jest wyraźnym sygnałem, że środowiska związkowe uznają ten temat za priorytetowy. Domagają się one podjęcia pilnych prac legislacyjnych, które na nowo zdefiniują relacje w łańcuchu franczyzowym, zapewniając ochronę praw jednostki i uczciwe warunki konkurencji dla wszystkich podmiotów gospodarczych. Brak działania w tej sprawie może w dłuższej perspektywie prowadzić do dalszego pogłębiania się nierówności społecznych i osłabiania stabilności systemu ubezpieczeń społecznych.
Foto: galeria.bankier.pl
