Problem statków widmo, czyli jednostek pływających celowo wyłączających systemy identyfikacji AIS, staje się coraz poważniejszym wyzwaniem dla globalnego bezpieczeństwa morskiego i egzekwowania sankcji gospodarczych. Szacuje się, że na oceanach świata regularnie operuje kilkaset takich jednostek, często wykorzystywanych do nielegalnego handlu ropą, bronią czy omijania embarg. Japońscy inżynierowie postanowili odpowiedzieć na to wyzwanie, tworząc zaawansowany system obserwacji satelitarnej o nazwie AIRIS.
Jak podaje serwis Chip, kluczowym problemem w wykrywaniu statków widmo nie jest sama technologia obrazowania z orbity, ale ogromna ilość danych, które trzeba przetworzyć, aby wyłowić z nich te nieliczne, istotne sygnały. Satelity rejestrują tysiące obiektów na powierzchni oceanów, ale bez możliwości odróżnienia legalnie operujących frachtowców od tych, które celowo ukrywają swoją pozycję, informacja staje się bezużyteczna. AIRIS ma zmienić tę sytuację, wykorzystując zaawansowane algorytmy analizy obrazu oraz porównanie danych radarowych z bazami znanych tras i portów.
System opracowany w Japonii opiera się na sieci mikrosatelitów wyposażonych w czujniki optyczne i radarowe, które są w stanie wykryć statek nawet przy dużym zachmurzeniu. Co istotne, AIRIS nie tylko lokalizuje jednostkę, ale także analizuje jej zachowanie – nagłe zmiany kursu, długie postoje na otwartym morzu czy przebywanie w strefach objętych sankcjami. To właśnie te anomalie, a nie sama obecność statku, są kluczowym wskaźnikiem dla służb celnych i marynarek wojennych.
Eksperci z dziedziny bezpieczeństwa morskiego podkreślają, że skala zjawiska jest ogromna. Według danych Międzynarodowej Organizacji Morskiej (IMO) nawet 10% globalnej floty handlowej może okresowo wyłączać system AIS, a w przypadku tzw. floty sankcyjnej, obsługującej interesy Rosji, Iranu czy Korei Północnej, odsetek ten jest znacznie wyższy. „Statki widmo to nie tylko problem ekonomiczny, ale przede wszystkim zagrożenie dla bezpieczeństwa ekologicznego i militarnego. Każda nieoznakowana jednostka może przewozić niebezpieczne materiały lub być wykorzystana do działań hybrydowych” – komentuje dr Hiroshi Tanaka, specjalista ds. bezpieczeństwa morskiego z Uniwersytetu Tokijskiego.
Japoński projekt AIRIS ma szansę stać się przełomem, ponieważ łączy dane z wielu źródeł w czasie rzeczywistym i udostępnia je nie tylko rządom, ale także organizacjom międzynarodowym. Jeśli system sprawdzi się w praktyce, może znacząco utrudnić działanie nielegalnym flotom i zwiększyć skuteczność sankcji nakładanych przez społeczność międzynarodową. Wdrożenie planowane jest na rok 2027, a testy pilotażowe prowadzone są już na wodach Morza Wschodniochińskiego i Oceanu Indyjskiego.
Foto: images.pexels.com
Źródło: chip.pl
