Wstrząsająca sprawa śmierci miesięcznej dziewczynki w Uniwersyteckim Centrum Klinicznym w Gdańsku odsłania mroczne oblicze procedur medycznych i komunikacji z pacjentami. Rodzice zmarłej Evy, pół roku po tragedii, dowiedzieli się, że ich córce podano lek pozarejestrowy, na którego zastosowanie – jak twierdzą – wyrazili zgodę bez pełnej świadomości konsekwencji.
Brak świadomej zgody?
Rodzice dziecka w rozmowach z mediami podkreślają, że w chwili podpisywania dokumentów byli w stanie skrajnego wyczerpania i stresu, nie rozumiejąc w pełni, na co się zgadzają. „Błagaliśmy o pomoc, ale nie o eksperyment” – mówią, sugerując, że podpisali zgodę na podanie leku, nie wiedząc, że jest to substancja pozarejestrowana, czyli taka, która nie ma oficjalnego zezwolenia na obrót w danym wskazaniu, wieku pacjenta lub dawce.
Czym są leki pozarejestracyjne?
Stosowanie leków pozarejestrowych (off-label) jest w medycynie, szczególnie w pediatrii i onkologii, praktyką dość powszechną. Dotyczy sytuacji, gdy lekarz ordynuje lek w sposób niezgodny z charakterystyką produktu leczniczego – np. w innej chorobie, innej grupie wiekowej lub w innej dawce niż zatwierdzona. Praktyka ta jest legalna, ale obwarowana ścisłymi warunkami.
Kluczowym wymogiem prawa jest uzyskanie świadomej zgody pacjenta lub jego opiekunów prawnych. Zgoda ta musi być poprzedzona rzetelną informacją o: stanie zdrowia, proponowanych metodach diagnostycznych i leczniczych, dających się przewidzieć konsekwencjach ich zastosowania lub zaniechania, wynikach leczenia oraz rokowaniach. W przypadku leków off-label lekarz ma obowiązek poinformować, że proponowana terapia wykracza poza standardowe, zarejestrowane wskazania.
Prokuratura wszczęła śledztwo
Sprawą śmierci miesięcznej Evy zajmuje się obecnie Prokuratura Okręgowa w Gdańsku. Śledztwo prowadzone jest pod kątem możliwości popełnienia przestępstwa polegającego na narażeniu pacjenta na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia lub ciężkiego uszczerbku na zdrowiu. Prokuratura bada okoliczności podania leku oraz sposób, w jaki uzyskano zgodę rodziców.
To tragedia, która stawia fundamentalne pytania o etykę, komunikację i granice ratowania życia. Czy w sytuacji krytycznej rodzice są w stanie w pełni pojąć techniczne aspekty decyzji terapeutycznych? Gdzie przebiega granica między heroicznym leczeniem a nieuzasadnionym ryzykiem?
Szpital, jak dotąd, wydał lakoniczne oświadczenie, w którym potwierdza, że sprawa jest przedmiotem postępowania prokuratorskiego i że placówka w pełni współpracuje z organami śledczymi. Podkreślono również, że wszystkie działania personelu medycznego były podjęte w celu ratowania życia i zdrowia pacjentki.
Szerszy kontekst problemu
Sprawa z Gdańska nie jest odosobniona. W polskim systemie ochrony zdrowia wielokrotnie dochodziło do podobnych konfliktów na tle stosowania terapii eksperymentalnych lub pozarejestrowych. Eksperci podkreślają, że klucz do uniknięcia takich dramatów leży w:
- Jasnej i zrozumiałej komunikacji między lekarzem a pacjentem/rodziną, wolnej od żargonu medycznego.
- Zapewnieniu wystarczającego czasu na podjęcie decyzji, nawet w warunkach ostrych.
- Dokumentowaniu procesu informowania w sposób, który później pozwoli zweryfikować, co faktycznie zostało przekazane.
Tragedia małej Evy staje się gorzką lekcją dla całego środowiska medycznego, przypominając, że za każdą procedurą, za każdym podpisem na formularzu, stoi człowiek pogrążony w cierpieniu, którego zaufanie i autonomię należy chronić z najwyższą starannością.
Foto: ocdn.eu
